ชุมชนนาเกลือเป็นย่านการค้าและสถานที่สำคัญ วัฒนธรรมต่างๆของชุมชนประมงและการดำรงอยู่ของวัฒนธรรมของชาวจีนโพ้นทะเลเอกลักษณ์ของเมืองพัทยาที่น่าสนใจและควรอนุรักษ์ชุมชนนี้
ชุมชนนาเกลือมีประวัติความเป็นมายาวนาน ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา เดิมเคยเป็นส่วนหนึ่งของบ้านบางละมุง ผู้คนเลือกตั้งรกรากที่นี่เพราะสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม ทั้งป่าชายเลนช่วยลดความเสี่ยงจากภัยธรรมชาติ และทำเลที่ตั้งใกล้เส้นทางค้าขายทางทะเล โดยเฉพาะการติดต่อค้าขายกับจีน จึงกลายเป็นจุดพักสินค้าและทำให้เกิดชุมชนค้าขายขนาดย่อม
ต่อมา หลังการเสียกรุงศรีอยุธยา พระเจ้าตากสินทรงใช้พื้นที่นี้เป็นจุดรวมพลก่อนเดินทัพไปตีเมืองจันทบุรีเพื่อกอบกู้เอกราช และมีการพำนักที่วัดสว่างฟ้าพฤฒาราม (วัดนาเกลือในปัจจุบัน) เมื่อถึงสมัยรัตนโกสินทร์ โดยเฉพาะช่วงรัชกาลที่ 3 การค้าขายเฟื่องฟูจากการตั้งรกรากของชาวจีน ผสมผสานกับวิถีชีวิตของคนท้องถิ่นที่ทำประมงและเกษตรกรรม ทำให้ย่านนาเกลือพัฒนาเป็นศูนย์กลางทางการค้า
ในรัชกาลที่ 5 มีการสร้างวัดช่องลม (วัดปากคลอง) เป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชน ต่อมาเกิดพายุไต้ฝุ่นเว้ ทำให้เกลือระเหยขึ้นมาจำนวนมากบริเวณนี้ กลายเป็นที่มาของชื่อ "นาเกลือ" และความเจริญของชุมชนก็เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ
โครงสร้างชุมชนหลัก
- ย่านประมง ตั้งอยู่ริมทะเล บ้านเรือนสร้างยื่นลงทะเลเพื่อสะดวกต่ออาชีพ มีตลาดอาหารทะเลสด ร้านอาหารทะเล และการทำปลาแห้ง
- ย่านค้าขายของชุมชนชาวจีน เป็นแหล่งพาณิชยกรรมของชุมชน มีอาคารไม้เก่าแก่และร้านค้าตามถนนพัทยา-นาเกลือ
ย่านราชการ รวมสถานที่ราชการที่เป็นศูนย์กลางการติดต่อประสานงานของชุมชน
จุดเด่นของชุมชนนาเกลือ
1. การประมง
ด้วยความที่อยู่ติดทะเล อาชีพประมงจึงเป็นอาชีพหลักของชาวบ้านที่ช่วยสร้างรายได้และหล่อเลี้ยงชุมชนมาตั้งแต่อดีต
2. Street Art
ภาพวาดบนกำแพงและผนังบ้านไม้เก่า เป็นศิลปะที่หาชมได้ยากและช่วยเพิ่มเสน่ห์ให้กับชุมชน
3. อาหารพื้นถิ่น
นาเกลือมีอาหารทะเลสดๆ และอาหารท้องถิ่นที่อร่อยถูกปากนักท่องเที่ยว เช่น
1. ห่อหมกปลาทะเลสูตรโบราณ
2. แจงลอน (ห่อหมกย่างเสียบไม้)
3. พริกย่างทรงเครื่องไส้ไก่-หมู 
4. ทอดมันปลาอินทรีย์
5. หมึกน้ำดำ
ข้อมูลจากการลงพื้นที่
ชุมชนนาเกลือในพัทยา เดิมทีเป็นชุมชนประมงและค้าขายที่สำคัญ โดยมีชาวจีนโพ้นทะเลเข้ามาตั้งรกรากและผสมผสานวัฒนธรรมกับคนท้องถิ่น ส่งผลให้เกิดสถาปัตยกรรมและวิถีชีวิตที่เป็นเอกลักษณ์ การพัฒนาการท่องเที่ยวและการอนุรักษ์ชุมชน ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เมืองพัทยาได้ดำเนินโครงการต่าง ๆ เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวในชุมชนนาเกลือ หนึ่งในโครงการสำคัญคือการปรับปรุงตลาดลานโพธิ์นาเกลือให้เป็นตลาดอาหารทะเลสดที่ทันสมัยและสะดวกสบายสำหรับนักท่องเที่ยว นอกจากนี้ ยังมีการจัดกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม เช่น การเดินสำรวจชุมชนเพื่อสัมผัสวิถีชีวิตและประวัติศาสตร์ของพื้นที่ มีปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน แม้ว่าการพัฒนาการท่องเที่ยวจะช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจท้องถิ่น แต่ก็นำมาซึ่งปัญหาสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะมลพิษทางน้ำและการเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติ การจัดการปัญหาเหล่านี้จำเป็นต้องมีการวางแผนและบริหารจัดการที่ยั่งยืน เพื่อรักษาความสมดุลระหว่างการพัฒนาเศรษฐกิจและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
สรุปประเด็นที่สำคัญในการลงพื้นที่ ชุมชนนาเกลือเป็นพื้นที่ที่มีคุณค่าในด้านประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และเศรษฐกิจ การพัฒนาการท่องเที่ยวในพื้นที่นี้ควรดำเนินการอย่างรอบคอบ เพื่อรักษาเอกลักษณ์และความยั่งยืนของชุมชน ควบคู่ไปกับการจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อมที่อาจเกิดขึ้น
ศาลเจ้าจีน
Ldscงเที่ยวในพื้นที่นี้ควรดำเนินการอย่างรอบคอบ เพื่อรักษาเอกลักษณ์และความยั่งยืนของชมชน ควบคู่ไปกับการจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อมที่อาจเกิดขึ้น
ชุมชนนาเกลือ
‘เดินกินถิ่นนาเกลือ’ ปัจจุบันเข้าสู่ปีที่ 16
"เดินกินถิ่นนาเกลือ" งานที่จัดขึ้นทุกเสาร์-อาทิตย์ที่ตลาดเก่านาเกลือ
งาน “เดินกินถิ่นนาเกลือ” จัดขึ้นที่ตลาดเก่านาเกลือ ซึ่งถือเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีเสน่ห์และเอกลักษณ์เฉพาะตัว มาเป็นเวลา 16 ปีติดต่อกัน โดยจัดขึ้นทุกเสาร์-อาทิตย์ โดยมีการเนรมิตพื้นที่บริเวณลานโพธิ์นาเกลือไปจนถึงสะพานยาวให้กลายเป็นถนนคนเดินที่สะท้อนความเป็นตลาดโบราณอย่างลงตัว
ในงานนี้ นักท่องเที่ยวและประชาชนจะได้พบกับสินค้าหลากหลาย ทั้งผลิตภัณฑ์พื้นเมืองและอาหารทะเลสด ๆ ในราคาย่อมเยา โดยทุกๆ ร้านในงานมาจากชุมชนต่างๆ ซึ่งจะช่วยส่งเสริมการค้าขายและกระตุ้นเศรษฐกิจในพื้นที่ นอกจากนี้ บรรยากาศของงานยังคงรักษาศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้านไว้อย่างดี
งานนี้ไม่เพียงแต่จะมีการจำหน่ายสินค้าและอาหารเท่านั้น ยังมีกิจกรรมบันเทิง เช่น การแสดงดนตรีและการแสดงทางวัฒนธรรมที่หลากหลาย เพื่อให้ผู้ร่วมงานได้สนุกสนานและสัมผัสกับความเป็นชุมชนในอดีตอย่างเต็มที่
ด้วยกิจกรรมที่น่าสนใจและบรรยากาศที่อบอุ่น งาน “เดินกินถิ่นนาเกลือ” จึงได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยวและประชาชน จนกลายเป็นกิจกรรมที่มีชื่อเสียงและดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องทุกปี.
